Lisans Öğrencilerine Yönelik Uygulamalı Bilimsel Makale Yazımı ve Yayın Süreci Eğitimi
Detaylar çok yakında
Etkinlik programı, eğitici kadrosu ve başvuru koşulları bu sayfada duyurulacaktır.
Etkinlik, TÜBİTAK 2237-A Bilimsel Eğitim Etkinlikleri Desteği Programı kapsamında, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi ev sahipliğinde düzenlenecektir.
Öz
Amaç. Etkinliğin temel amacı, lisans öğrencilerinin yürüttükleri bilimsel araştırmaları yalnızca proje raporu veya kongre bildirisi olarak bırakmayıp bilimsel makaleye dönüştürebilmeleri için ihtiyaç duydukları bilgi ve becerileri kazandırmaktır. TÜBİTAK 2209-A ve 2209-B programları ile üniversitelerin lisans araştırma desteklerinin yaygınlaşması öğrencilerin araştırma süreçlerinde daha aktif yer almasını sağlamış; ancak elde edilen sonuçların doğru ve bilimsel bir dille yazılması aşaması çoğu zaman rehbersiz kalmıştır.
Yöntem. Üç gün süren, yüz yüze ve uygulama ağırlıklı bir program tasarlanmıştır. Yirmi katılımcı ve on altı eğitici ile yürütülecek 25 oturumda kısa teorik anlatımlar; örnek makale incelemeleri, grup çalışmaları, yazım atölyeleri ve eğitici geri bildirimleriyle desteklenir. Üçüncü gün bütünüyle atölye ve grup sunumlarına ayrılmıştır.
Beklenen çıktı. Katılımcıların etkinlik sonunda bir araştırma çıktısının makaleye nasıl dönüştürüleceğini, makalenin nasıl geliştirileceğini, hangi dergiye ve nasıl gönderileceğini ve hakem değerlendirmesi sonrasında nasıl hareket edileceğini bütüncül olarak kavramaları hedeflenmektedir.
Anahtar sözcükler bilimsel yazım · IMRaD · yayın etiği · literatür yönetimi · dergi seçimi · hakemlik süreci · lisans eğitimi
1Giriş
Bir makale, tek parça bir metin değil, birbirine bağlı bölümlerden oluşan bir yapıdır. Her bölüm belirli bir soruyu yanıtlar; yanlış yere konan bir cümle, yanlış yere yerleştirilmiş bir organ gibi işlevini yitirir.
Bir araştırmanın planlanması ve yürütülmesi kadar, elde edilen sonuçların doğru, anlaşılır ve bilimsel bir dille yazılıp yayımlanması da araştırma sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır. Öğrenciler bir araştırmanın veri toplama ve uygulama aşamalarında etkin biçimde görev alabilmelerine karşın; literatürün doğru kullanılması, metnin kurgulanması, bulguların sunulup tartışılması, yayın etiği, dergi seçimi ve hakem değerlendirmesi gibi konularda çoğu zaman daha fazla rehberliğe ihtiyaç duyar.Not · KapsamEtkinlik ilk kez düzenlenmektedir ve yüz yüze yürütülecektir.
Bu eğitim, makaleyi bir anatomi dersi gibi ele alır: önce yapı görünür kılınır, sonra katılımcı aynı yapıyı kendi elleriyle kurar. Etkinliğin sonunda öğrencilerin kendi araştırmalarına bir bilimsel yayın gözüyle bakabilmeleri, verilerini makaleye dönüştürme konusunda nereden başlayacaklarını bilmeleri ve yayın sürecine daha hazırlıklı katılmaları amaçlanmaktadır. Böylece lisans döneminde kazanılan araştırma deneyiminin bilimsel bir çıktıya dönüşmesi ve lisansüstü eğitime akademik olarak daha donanımlı başlanması beklenmektedir.
2Kapsam
Program, bilimsel makalenin anatomisini oluşturan başlık, özet, anahtar kelimeler, giriş, gereç ve yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerinin işlevlerinin anlaşılmasına ve bu bölümlerin etkili biçimde yazılmasına yönelik teorik ve uygulamalı oturumlardan oluşur. Araştırmadan makaleye geçiş süreci, etkili literatür tarama yöntemleri, güvenilir kaynaklara ulaşma ve kaynak yönetimi, akademik yazım dili, tablo ve şekillerin hazırlanması, istatistiksel bulguların doğru sunulması ve sonuçların güncel literatürle ilişkilendirilerek tartışılması ele alınır.
Araştırma ve yayın etiği, intihal, yazarlık ölçütleri ve kaynak gösterme ilkeleri üzerinde ayrıca durulur. Bilimsel yazım süreçlerinde giderek daha fazla kullanılan yapay zekâ araçlarının hangi aşamalarda ve hangi sınırlar içinde kullanılabileceği, sağladığı olanaklar ile doğurabileceği etik sorunlar ve sorumlu kullanım ilkeleri programın güncel başlıklarından birini oluşturur.Not · EtikYapay zekâ oturumu ikinci gün 14.00’te, yayın etiği ve intihal oturumu ise 12.00’de yer alır.
Eğitim yalnızca yazımla sınırlı kalmaz. Uygun derginin belirlenmesi, dergi kapsamının ve yazım kurallarının değerlendirilmesi, gönderime hazırlık, editöryal değerlendirme ve hakemlik süreçleri, hakem görüşlerine yanıt verilmesi ve revizyon hazırlanması uygulamalı örneklerle ele alınır.
3Hedef kitle
Etkinliğin hedef kitlesini, başta veteriner fakülteleri olmak üzere sağlık bilimleri alanında lisans eğitimine devam eden ve bilimsel araştırmaya ilgi duyan öğrenciler oluşturur. Veteriner hekimliğinin yanı sıra tıp, diş hekimliği, eczacılık ve sağlık bilimleriyle ilişkili diğer lisans programlarında öğrenim gören öğrencilerin içerikten doğrudan yararlanabileceği düşünülmektedir.
Katılımcılarda bilimsel araştırmaya ilgi duymaları ve araştırma sonuçlarının yayına dönüştürülmesi konusunda kendilerini geliştirmeye istekli olmaları temel nitelik olarak aranır. Daha önce makale yayımlamış olmak veya ileri düzeyde yazım deneyimine sahip olmak katılım için ön koşul değildir.Not · KontenjanEtkinliğe 20 lisans öğrencisi kabul edilecektir.
Katılımcı seçiminde öncelik ölçütleri
- Araştırma deneyimi. TÜBİTAK 2209-A/2209-B veya üniversitelerin BAP birimlerince desteklenen lisans öğrenci projelerinde görev almış ya da halen görev almakta olan öğrenciler.
- Aktif çalışma. Bir araştırma ekibinde çalışan veya bir araştırmanın planlama ya da yürütme sürecinde bulunan öğrenciler.
- Bilimsel sunum. Ulusal veya uluslararası bilimsel toplantılarda sözlü ya da poster bildiri sunmuş öğrenciler.
- Yayın niyeti. Araştırma sonuçlarını bilimsel makaleye dönüştürmeyi planlayan öğrenciler.
- Motivasyon. Henüz yayın deneyimi bulunmamakla birlikte araştırmaya güçlü ilgi duyan öğrencilerin katılımına da imkân tanınır.
- Çeşitlilik. Katılımcı seçiminde kurumsal ve bölgesel çeşitlilik gözetilir; programın yalnızca Ankara’daki veya belirli birkaç üniversitedeki öğrencilerle sınırlı kalmaması hedeflenir.
4Öğretim yöntemi
Program, katılımcıların bilimsel makale yazımını yalnızca dinledikleri bir eğitim değil, araştırmadan yayına uzanan süreci adım adım deneyimledikleri uygulama ağırlıklı bir çalışma olarak kurgulanmıştır. Her aşamada anlatım – gösterim – uygulama – geri bildirim yaklaşımı benimsenir.
Farklı nitelikteki makaleler üzerinden iyi ve geliştirilmesi gereken yazım örnekleri birlikte değerlendirilir; katılımcılardan metinleri incelemeleri, yeniden düzenlemeleri ve kendi metinlerini oluşturmaları istenir. Küçük grup çalışmalarında öğrenciler örnek bir araştırma verisinden hareketle başlık, özet, giriş, bulgular veya tartışma bölümlerini oluşturur ve hazırlanan metinler eğiticilerle birlikte değerlendirilir. Yayın süreci ise gerçek süreçlerden uyarlanmış örnekler üzerinden ele alınır; eğitici kadronun editörlük ve hakemlik deneyiminden yararlanılarak bir makalenin yazar, hakem ve editör gözünden nasıl değerlendirildiği aktarılır.
5Eğitici kadro
Kadro, bilimsel araştırmanın planlanmasından sonuçların yayımlanmasına uzanan sürecin farklı aşamalarında görev alan ve farklı disiplinlerde çalışan akademisyenlerden oluşur. Etkinlik yürütücüsü aynı zamanda Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi AR-GE Koordinatörü olarak görev yapmakta; kadro içerisinde üniversite düzeyinde araştırma faaliyetlerinin geliştirilmesinde Araştırma Dekanı olarak görev alan akademisyen bulunmaktadır.
Kadroda ulusal ve uluslararası dergilerde yayınları bulunan, TÜBİTAK ve BAP başta olmak üzere farklı araştırma projelerinde yürütücü, araştırmacı veya danışman olarak görev almış ve lisans ile lisansüstü öğrenci araştırmalarına danışmanlık yapmış akademisyenler yer alır. SCI/SCI-E kapsamındaki dergilerde editörlük yapan ve farklı dergilerde hakemlik görevini sürdüren akademisyenlerin bulunması, etkinliğin yayıncılık boyutunu güçlendirmektedir.Not · KurullarDüzenleme, bilim ve yerel düzenleme kurulları Ek B’de listelenmiştir.
6Program
Üç günlük akış, makalenin okunma sırasından yazılma sırasına doğru ilerler: birinci gün bilimsel yayın kültürü ve makalenin yapısı tanıtılır, ikinci gün bölümlerin yazımı ve yayın süreci ele alınır, üçüncü gün bütünüyle atölye çalışmalarına ve grup sunumlarına ayrılır. Saat saat çizelge [Ek A]’da verilmiştir.
| Gün | Tarih | İzlek | Oturum |
|---|---|---|---|
| 1. gün | 2 Mart 2027 | Bilimsel araştırma ve yayın kültürü, makalenin yapısı, literatür ve akademik dil | 8 |
| 2. gün | 3 Mart 2027 | Bölümlerin yazımı, veri sunumu, etik, yapay zekâ, dergi seçimi ve hakemlik | 9 |
| 3. gün | 4 Mart 2027 | Yazım atölyeleri, görselleştirme, son kontrol ve grup sunumları | 8 |
7Yaygın etki
Etkinliğin etkisinin yalnızca eğitim süresiyle sınırlı kalmaması, katılımcıların kendi üniversitelerinde yürütecekleri çalışmalara da yansıması beklenmektedir. Farklı üniversite ve bölgelerden gelen öğrencilerin edindikleri deneyimi kendi araştırma grupları ve öğrenci topluluklarıyla paylaşmaları, böylece programın doğrudan katılımcıların ötesinde daha geniş bir öğrenci kitlesine ulaşması hedeflenmektedir.
Özellikle 2209-A/2209-B, BAP ve benzeri programlar kapsamında yürütülen lisans öğrenci araştırmalarının yalnızca proje raporu veya kongre bildirisi olarak kalmayıp makaleye dönüştürülmesinin teşvik edilmesi, etkinliğin önemli yaygın etkilerinden biri olacaktır.
8Destek
Etkinlik, TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) 2237-A Bilimsel Eğitim Etkinlikleri Desteği Programı kapsamında desteklenmek üzere başvurusu yapılmış olup Ankara Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenecektir. Etkinlikte sunulan görüşler eğiticilere aittir.
9Önerilen kaynaklar
Aşağıdaki kaynaklar, program öncesinde ve sonrasında başvurulabilecek temel başvuru metinleridir.
- Day, R. A., & Gastel, B. (2016). How to Write and Publish a Scientific Paper (8. baskı). Cambridge University Press.
- Cargill, M., & O’Connor, P. (2021). Writing Scientific Research Articles: Strategy and Steps (3. baskı). Wiley-Blackwell.
- Gopen, G. D., & Swan, J. A. (1990). The science of scientific writing. American Scientist, 78(6), 550–558.
- Belcher, W. L. (2019). Writing Your Journal Article in Twelve Weeks (2. baskı). University of Chicago Press.
- ICMJE. Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals. International Committee of Medical Journal Editors.
- COPE. Core Practices ve yazarlık ile yapay zekâ araçlarına ilişkin görüş metinleri. Committee on Publication Ethics.
- Yükseköğretim Kurulu. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi.