Lisans Öğrencilerine Yönelik Uygulamalı Bilimsel Makale Yazımı ve Yayın Süreci Eğitimi
Detaylar çok yakında
Etkinlik takvimi, eğitmen kadrosu, ayrıntılı program ve başvuru formu bu sayfada duyurulacaktır.
Etkinlik, TÜBİTAK 2227 programı kapsamında Ankara Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenecektir.
Öz
Amaç. Bu etkinlik, lisans öğrencilerinin bilimsel bir makaleyi bölüm bölüm okuyabilmesini, değerlendirebilmesini ve kendi ilk metnini yazmaya başlayabilmesini amaçlar. Lisans düzeyinde makale genellikle bir kaynak olarak kullanılır; nasıl kurulduğu, hangi kararların sonucunda o hâle geldiği ise nadiren konuşulur [1,5].
Yöntem. Üç gün süren, 40 kişilik kontenjanla sınırlı, atölye ağırlıklı bir program tasarlanmıştır. Program bir diseksiyon mantığıyla ilerler: katılımcılar önce yayımlanmış bir makaleyi parçalarına ayırır, sonra aynı parçaları kendi çalışmaları için yeniden kurar.
Beklenen çıktı. Katılımcıların program sonunda kendi konularında bir araştırma sorusu, kısa bir literatür özeti ve yapılandırılmış bir öz taslağı üretmiş olması; ayrıca hakem değerlendirmesi, yayın etiği ve dergi seçimi süreçlerini bir benzetim oturumunda deneyimlemiş olması beklenmektedir.
Anahtar sözcükler bilimsel yazım · IMRaD · hakem değerlendirmesi · yayın etiği · lisans eğitimi · araştırma okuryazarlığı
1Giriş
Bir makale, tek parça bir metin değil, birbirine bağlı organlardan oluşan bir yapıdır. Her bölüm belirli bir soruyu yanıtlar ve yanlış yere konan bir cümle, yanlış yere dikilmiş bir organ gibi işlevini yitirir.
Lisans öğrencileri makaleyle çoğunlukla ödev kaynakçası düzeyinde karşılaşır. Metnin nasıl kurgulandığı, hangi iddianın nerede savunulduğu ve bir hakemin neye baktığı görünmez kalır. Bu görünmezlik, lisansüstü eğitime geçişte en çok zorlanılan noktalardan biridir [3].Not · KapsamProgram disiplin bağımsızdır; ön koşul olarak yayın deneyimi aranmaz.
Bu eğitim, makaleyi bir anatomi dersi gibi ele alır: önce yapı görünür kılınır, sonra katılımcı aynı yapıyı kendi elleriyle kurar. Programın dayandığı üç varsayım şudur: (i) yazma öğretilebilir bir beceridir; (ii) beceri yalnızca kendi metni üzerinde çalışırken kazanılır; (iii) hakem değerlendirmesi, deneyimlenmeden anlaşılmaz.
2Yöntem
2.1Katılımcı seçimi
Başvurular çevrim içi form üzerinden alınır. Değerlendirmede gerekçe metninin niteliği, bölüm ve üniversite çeşitliliği ile sınıf düzeyi dengesi gözetilir. Kontenjanın en az yarısı Ankara dışındaki üniversitelerden başvuran öğrencilere ayrılır.Not · BaşvuruBaşvuru takvimi henüz ilan edilmemiştir.
2.2Eğitim tasarımı
Program 14 eğitmen tarafından yürütülen 18 oturumdan oluşur. Her oturum 90 dakikadır ve üç parçalıdır: 25 dakikalık kuramsal giriş, 45 dakikalık uygulama, 20 dakikalık ortak değerlendirme. Uygulama saatlerinde eğitmen–katılımcı oranı en fazla 1:8 olacak biçimde masalar oluşturulur.
2.3Değerlendirme
Etkinliğin etkisi üç ölçümle izlenir: (a) ön-test/son-test olarak uygulanan akademik yazma öz-yeterlik ölçeği; (b) katılımcıların ürettiği öz ve araştırma sorusu taslaklarının iki bağımsız değerlendirici tarafından ortak bir rubrikle puanlanması; (c) etkinlikten altı ay sonra gönderilen izleme anketi.
Katılım koşulları
- Kimler başvurabilir? Tüm disiplinlerden lisans öğrencileri; 2. sınıf ve üzeri tercih edilir.
- Ön koşul yoktur. Daha önce yayın yapmış olmak veya devam eden bir araştırmanız olması gerekmez.
- ARBİS kaydı zorunludur. Başvuru sırasında TÜBİTAK Araştırmacı Bilgi Sistemi kaydınızın güncel olması gerekir.
- Katılım ücretsizdir. Eğitim, konaklama ve iaşe giderleri TÜBİTAK 2227 desteği kapsamında karşılanır.
- Kontenjan 40 kişidir ve başvurular değerlendirme sonucuna göre kabul edilir; sıralama başvuru tarihine göre yapılmaz.
- Devam zorunluluğu. Katılım belgesi, oturumların en az %80’ine katılan öğrencilere verilir.
3Program ve beklenen çıktılar
Üç günlük akış, makalenin okunma sırasından yazılma sırasına doğru ilerler: önce yayımlanmış bir metin sökülür, sonra araştırma sorusu kurulur, en son öz ve başlık yazılır. Ayrıntılı saat çizelgesi [Ek A]’da verilmiştir.
| Gün | İzlek | Gün sonu çıktısı |
|---|---|---|
| 1. gün | Makaleyi sökmek: IMRaD, eleştirel okuma, kaynak tarama | Bir makalenin bölüm bölüm çözümlemesi |
| 2. gün | Kurmak: araştırma sorusu, yöntem okuryazarlığı, tablo ve şekil | Kendi konusunda araştırma sorusu ve literatür özeti |
| 3. gün | Yayımlamak: öz yazımı, dergi seçimi, hakemlik benzetimi, etik | Yapılandırılmış öz taslağı ve hakem raporu |
Program boyunca iki yatay eksen tüm oturumlara dağıtılmıştır: araştırma etiği ve intihal ile yazımda yapay zekâ araçlarının sorumlu kullanımı. İkincisi, dergilerin son yıllarda yayımladığı yazarlık politikaları ışığında ele alınır [6,7].Not · DilOturumlar Türkçe yürütülür; incelenen örnek makaleler İngilizcedir.
4Tartışma
Benzer programların yaygın zaafı, katılımcının etkinlikten iyi bir kontrol listesiyle ama boş bir sayfayla dönmesidir. Bu tasarımda kontrol listesi yerine metin merkeze alınır: katılımcı her oturumdan kendi dosyasında değişmiş bir paragrafla çıkar.
Programın sınırlılıkları açıktır. Üç gün, lisans düzeyinde tam bir makale üretmek için kısa bir süredir; bu nedenle hedef, tamamlanmış bir makale değil, kurulmuş bir soru ve yazılabilir bir taslaktır. Ayrıca bir defalık etkinliklerin etkisi zamanla azalır; bu riski azaltmak için etkinlik sonrasında altı ay boyunca çevrim içi yazma grubu sürdürülecektir.
5Sonuç
Yayımlamak, öğrenilebilir bir zanaattır ve bu zanaate lisans yıllarında başlanabilir. Program, makalenin yapısını görünür kılmayı ve katılımcıyı üç gün sonunda kendi ilk taslağıyla evine göndermeyi amaçlar.
6Teşekkür
Bu etkinlik, TÜBİTAK Bilim ve Toplum Daire Başkanlığı 2227 programı kapsamında desteklenmektedir. Ev sahipliği için Ankara Üniversitesi Rektörlüğü’ne teşekkür ederiz. Destek numarası ve etkinlik kodu, sözleşme imzalandığında bu sayfada ilan edilecektir.
7Kaynaklar
- Belcher, W. L. (2019). Writing Your Journal Article in Twelve Weeks. University of Chicago Press.
- Cargill, M., & O’Connor, P. (2021). Writing Scientific Research Articles (3. baskı). Wiley-Blackwell.
- Day, R. A., & Gastel, B. (2016). How to Write and Publish a Scientific Paper (8. baskı). Cambridge University Press.
- Gopen, G. D., & Swan, J. A. (1990). The science of scientific writing. American Scientist, 78(6), 550–558.
- Sword, H. (2012). Stylish Academic Writing. Harvard University Press.
- ICMJE. (2025). Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals.
- COPE. (2024). Authorship and AI tools: position statement. Committee on Publication Ethics.
- TÜBİTAK ULAKBİM. (2025). Açık bilim ve yayın etiği kılavuzu. [taslak künye]